Cats - ontstaan van de voorstelling

De voorbereidingen voor de voorstelling Cats begonnen direct na mijn aanstelling als leraar Nederlands in augustus 1986. Ik trof een school aan met veel animo voor culturele en kunstzinnige zaken: er was een leerlingencabaret, een lerarencabaret, een schoolkrant en een keur van activiteiten op cultureel en kunstzinnig terrein. Allemaal prachtige zaken voor een nieuwe leraar Nederlands.

Wat me evenwel tegenstond, was de statische - om niet te zeggen: saaie - aula: de stoelen netjes in het gelid, keurig naar het podium gekeerd, waarop vrijwel niets te beleven viel. Ik had in Haarlem een paar muziekprogramma's meegemaakt en ik vond het heerlijk het enigszins 'stugge' Almelo wat op te schudden met levendig muziektheater.

Ik moest daarbij onmiddellijk denken aan Cats, een dansmusical op basis van de gedichten van T.S. Elliott's poëziebundel Old Possum's Book Of Practical Cats. De plaats van handeling is een vuilnisbelt ... en het leek me heerlijk om de aula in Almelo eens flink aan te pakken ...

De locatie voor Cats: een vuilnisbelt.

De aula van de school ondergaat een metamorfose ...

Ik kan me niet goed herinneren wanneer de voorbereidingen voor Cats zijn begonnen, maar uit mijn 'archief' komen de volgende brieven:

  • één van 28 oktober 1986 aan de leerlingenvereniging LYCEAC met het verzoek mee te doen aan een theaterprogramma. Dus twee maanden na mijn start in Almelo! Blijkbaar wilde ik wel heel graag aan de slag.

Daarna zijn vrij snel de eerste voorbereidingen begonnen, want in april 1987 start het hele project.

  • 14 april 1987 kunnen de leerlingen zich aanmelden voor 'toneel- en cabaretlessen'.
  • En op 18 mei 1987 schrijf ik een verzoek aan René Nogarede, conrector, om leerlingen te laten deelnemen aan een workshop van Mort Clark. Blijkbaar komt er direct groen licht, want op 20 mei 1987 worden leerlingen uitgenodigd zich in te schrijven voor de workshop.

Mort Clark kwam in beeld via Irene van Otterloo, regisseur van de jeugdtheatergroep Pimpernel in Almelo. Zijn reisschema maakt duidelijk dat hij over de hele wereld reisde om workshops aan jongeren te geven. Bij het Christelijk Lyceum Almelo hebben we dankbaar gebruik gemaakt van zijn diensten. En hij was het die me attendeerde op een nieuwe musical in Londen: Les Misérables!

Aan het einde van de cursus 1986-1987 was het duidelijk: er was animo voor een muziektheaterproductie. Op dat moment is er een uitnodiging naar een aantal collegae en leerlingen uitgegaan om samen te werken aan een programma.

En toen ... moest het gebeuren! Maar ... ik had slechts een aantal nummers uit de musical, en dan alleen maar in pianobewerking! Dus: er moest een scénario komen, er moesten muziekbewerkingen worden gemaakt voor een combo, er moest een draaiboek zijn voor licht, geluid! En dan niet te vergeten: de inrichting van de aula, het décor en de requisieten. En last but not least: de metamorfose van leerlingen tot katten.

Zomervakantie! Die stond in het teken van een reis door Portugal. Anne en ik wisten net dat ons eerste kind in aantocht was. Alle reden dus voor een relaxte vakantie: veel terrasjes en veel luieren. Ik heb een aantal boekjes meegenomen: een notitieboekje voor invallen en een A4-schrift voor een draaiboek.

Notitieblokje

Scénarioschrift

Anne en ik hebben de noordelijke helft van Portugal doorkruist. Eén van de plaatsjes die we zeker wilden bezoeken, was Alvites. Een onooglijk dorpje in het noordoosten van Portugal in de provincie Trás-os-Montes. Sinds een aantal jaren woonde Gerrit Komrij daar met zijn vriend Charles Hofman. Uit een reportage in het weekblad Vrij Nederland leek hij daar als een landheer te resideren. Het meest bijzondere was evenwel dat hij daar als homosexueel - en openlijk samenlevend met een man - volkomen geaccepteerd leek! Later bleek wel dat de werkelijkheid iets complexer was. Hij heeft dat beschreven in zijn roman Over de bergen. Maar de meest belangrijke reden om hem op te zoeken was het feit dat ik zijn vertaling van de songteksten van Cats - T.S. Eliot's Old Possum's Book Of Practical Cats - wilde gebruiken. Even vragen dus.

Nu was Komrij niet bijzonder gecharmeerd van bezoek, en al helemaal niet van onaangekondigd bezoek, en al hééélemaal niet van onaangekondigd bezoek uit Nederland ... Dus het was de vraag of hij mij wel wilde spreken.

De reis naar Alvites vanuit Mirandela waar we verbleven, was al een hele expeditie: met de trein, in de middle of nowhere uitgestapt (geen station) en daarna een wandeling van enige kilometers. Maar uiteindelijk - daar lag Alvites.

Alvites in het dal
1987

Anne met vrouwen
bij de dorpspomp
van Alvites in 1987

Ach ja, met Streetview
anno 2013
zie je meer ...

Het huis te
Alvites
op de omslag
van het boek

Anne heeft bij de dorpspomp in de schaduw van een paar bomen bij een aantal vrouwen staan wachten. Ik ben via de zijdeur naar binnen gegaan en heb me in de keuken gemeld. Of ik 'dottore Gerrit' even kon spreken ... Men ging boven even vragen, en jawel ... na een paar minuten verscheen Gerrit Komrij in de deuropening. Lichtjes geïrriteerd - waarschijnlijk gestoord tijdens zijn werkzaamheden - maar blijkbaar toch wel nieuwsgierig naar die 'gast' uit Nederland. We gingen aan tafel zitten en na enige minuten begreep hij al welke vraag ik ging stellen, want hij vroeg me welk bedrag er voor de ter beschikking gestelde vertalingen was gereserveerd. Ik meldde hem dat dat bedrag Fl 0,- was, maar dat een prominente vermelding in het programmaboekje misschien een passende compensatie was. Hij glimlachte en zei dat hij nu snapte dat ik daarvoor speciaal naar Alvites was gekomen ... Ik knikte, waarop hij knikte en 'Akkoord!' zei. Daarop verontschuldigde hij zich en verdween weer naar boven. En ik verliet het huis via dezelfde route als waarlangs ik was binnengekomen. ... Maar wat had ik nog graag een paar foto's gemaakt van de keuken- en voorraadruimtes in het huis: zwaar negentiende eeuws met dito keukenapparatuur! Victor Hugo moet in een dergelijke ambiance hebben geleefd toen hij Les Misérables schreef ...

Onder de optie Teksten wordt meer aandacht aan de vertalingen van Gerrit Komrij besteed.

Na de terugkeer uit Portugal had ik een scénario voor de dramatische lijn en een stapel notitieblaadjes met losse invallen. Na thuiskomst heb ik de rest van de zomervakantie besteed aan het schrijven van de muziekbewerkingen.

Bij de cursusstart in september 1987 kon het allemaal echt beginnen. De leerlingen konden zich weer inschrijven. En daarbij werd in de laatste twee vragen ook gepolst of ze bezwaar hadden tegen een incidentele repetitie op zaterdag en/of tijdens de herfst- en voorjaarsvakantie. Het antwoord was unaniem: 'geen bezwaar', soms zelfs 'leuk'!